Khi đã điều khiển phần tử vô kỷ luật nhất trong cơ thể phức tạp của ta thì ta phải tròng ngay ách vào cổ nó. Vậy tôi xin lập lại và lập lại lần nữa rằng: nên khởi sự một cách bình tĩnh, khiêm tốn. Thật lạ lùng, các nhà báo thường có nhiều ý táo bạo, mới mẻ, hợp thời là vậy, mà chỉ dạy ta cách sống với một số lợi tức nhất định nào đó, chứ không bảo ta cách sống với một số thời gian nhất định.
Có một bộ óc biết tuân ý ta thì nên lợi dụng nó một cách tối đa. Lúc này, tôi không cần biết đến nguyên tắc của bạn ra sao. Bạn bị "nhốt trong châu thành" bạn thích du lãm ở đồng quê, thích nhận xét đời sống của muôn loài? (tiêu khiển đó làm mở mang tâm hồn người ta).
Học cái gì? Điều đó không thành vấn đề, từ xưa tới giờ nó chưa bao giờ thành vấn đề. Không có một vị thần linh nào bảo: "Người này hoặc là điên, hoặc có óc nô lệ. Riêng tôi, tôi nghĩ không có gì hợp thời bằng những tư tưởng của Marc Aurele hay Epictete; sách của hai ông rực rỡ những lý lẽ thông thường, áp dụng được vào đời sống hàng ngày của hạng trung nhân như bạn và tôi.
Trong chương trình hàng ngày, tôi không dự tính thời giờ đọc báo. Nhưng quả là tôi có đọc, chứ không phải là không. trong chương trước, tôi đã kể tên Marc Aurele và Epictete.
Xin bạn đừng tỏ vẻ mỉa mai khi nghe hai tên ấy. Người ta phải thăm bạn bè. Vậy nhất định không được đọc báo trên xe! Thế là đã để dành được 45 phút rồi đấy nhé!
Nhưng bạn cũng không có thể tiêu non thời gian được. Tới nơi ông thường phải đợi xe. Bây giờ tôi xem ông ta sử dụng 16 giờ đó như thế nào.
Tôi nói vô cùng tĩnh mịch, vì có chỗ nào mà lòng ta được trầm mặc hơn là trong một toa xe đầy những ông đương yên lặng hút thuốc? Không! Tôi không thể để bạn vung vãi những viên ngọc thời gian vô giá như các ông Hoàng phương Đông được. Mặc dầu vậy, tôi vẫn phải viết vì cần phải viết. Nếu bạn nghĩ rằng có thể bỏ ra bảy giờ rưỡi mỗi tuần để gắng sức một cách đều đều và nghiêm trang mà vẫn giữ được lối sống cũ thì bạn làm đấy.
Một người có thể muốn tới thành La Mecque (Đất thánh của những người theo Hồi giáo). Và có thể thoả mãn lòng khao khát hiểu biết của ta mà không cần đến văn chương. Nhưng, mặt khác, chương trình là một chương trình mà nếu không tôn trọng nó thì nó thành một trò chơi mất.
Tôi tưởng tượng rằng phần đông những người có óc tò mò tìm hiểu đều hướng đến văn chương. Đã đành, nên bỏ thêm nhiều thì giờ vào việc tu thân, càng chịu tốn công thì kết quả càng nhiều. Tôi la lớn lên như vậy.
Các triết gia đã giảng-nghĩa không gian mà không giảng nghĩa thời gian. Nhưng bây giờ tôi già rồi và nghỉ hay không là tùy tuổi tác. Một nguy hiểm nữa, là bị buộc chặt vào chương trình như một tên nô-lệ bị buộc chặt vào cỗ xe.