Đấy lương tâm của một từng lớp bạn trai: nó làm cho con người mất chất người. Họ khác bạn gái ở chỗ là ít bộc bạch nó ra. Khi lớn lên trên bước đường đời, người nam tỏ ra dè dặt cẩn thận hơn người nữ.
Người ta có thể thấu triệt được những khía cạnh luân lý của họ vì ở tuổi xuân giao thời, con người họ còn xốpù có nhiều lỗ hở do tính bồng bột. Tính giao là một điểm thi hành trong chương trình của trời đất đối vớ nhân loại. Mà gieo gió tất nhiên gặt bão.
Trong giới trung học sinh và sinh viên có không ít kẻ có lối chơi kỳ cục, phản nhân cách là hay thoi đá vào những chỗ kín của bạn thân mình rồi cười giỡn. Có người cho tuổi của bạn trai là Tuổi bạc. Khi có ái tình, thứ ái tình tình dục yểm trợ thì thôi: chân tóc kẻ tơ của chuyện Tần chuyện Tấn gì trong thời qua cũng vơ vét nói cho sạnh sành sanh.
Tiêu chuẩn bạn phải theo là cái gì không đưa đến toàn chân, toàn thiện, toàn mỹ, toàn phúc đều nhất định giả dối. Thưa bạn, tất cả những vấn đề nầy nếu không giải quyết theo bạn, do bạn thì có lẽ hơi tệ đó chớ hỏng thì không đâu. Coi chừng đầu óc nam thanh bây giờ như giấy chậm, gặp chất ô uế có thể thu hút làm tổn hại đến đời mình.
Nhấn mạnh cho họ về lương tâm chức nghiệp. Tôi đã gặp trên hai nam thanh khật khùng, tướng diện cà ngất, cà ngơ, ăn nói nhểu nhảo mà hay chọc gái, gặp giai nhân đi theo ngó cách trắng trợn. Chính Augustin và Rousseau đã qua thời kỳ mua bán thứ tình nầy.
Họ nghe tâm hồn họ trống rỗng như sa mạc, ước muốn cái gì cao cả. Tay lạnh và họ nói lập cập. Họ làm gì? Lòng buồn vằn vặc.
Các tác vi, cử chỉ biểu lộ một thứ ái tình thác loạn, đen ngòm nhất của lòng tà đã phá tan bao nhiêu công trình luân lý ở tâm hồn người trong sạch. Điều khổ nhất cho họ là đã mất lòng tín cẩn ở rất nhiều người. Ở phương đông vấn đề nầy xa lạ quá đã đ ành mà ở những dân tộc thuộc hai khối la tinh và nhật nhĩ man nó cũng không được giải quyết sớm, giải quyết cách thỏa mãn gì.
Lẽ ra đến đây tôi ngưng bút. Lúc trà trộn trong xã hội vì thiếu tinh thần, muốn được yêu mến, binh vực giúp đỡ hay sao đó bạn trai dùng mánh lới tưng bốc, đề cao cá nhân mà họ giao tiếp. Hai câu Nguyễn Du đặt vào miệng Hoạn Thư nên sửa lại một chút và chỉ để dùng cho nam giới:
từ trước tôi lầm những nữ sinh ngồi trong lớp như Phật đúc, không biết gì. Đề cao vai trò của trí tuệ, ý chí, luơng tâm là những phương thế soi sáng, chế ngự, hướng dẫn bản năng. Nếu họ là một linh mục thì gánh trách nhiệm của họ là gánh khủng khiếp.
Mấy tiếng ấy, thưa bạn, có thể đặt vào đại đa số đầu lưỡi đ àn ông trước thái độ mai sầu liễu ủ ăn năn khóc lóc của đàn bà. Nhiều đ àn bà già giặn, khôn ngoan lấy lại tình yêu khi đã mất chồng nhờ kiên nhẫn dẫn dụ chồng vừa bằng tình âu yếm vừa bằng lẽ phải là điều ăn khớp với tinh thần của chồng. Nam giới, trong đó có bạn trai, mang nặng bản năng ích kỷ nầy, nhưng là một thứ ích kỷ không có ác ý, không mưu cơ.